Архив
792   793   794   795   796   797   798   799   800   801   802   803   804   805   806   807   808   809   810   811   812   813   814   815   816   817   818   819   820   821   822   823   824   825   826   827   828  
740   741   742   743   744   745   746   747   748   749   750   751   752   753   754   755   756   757   758   759   760   761   762   763   764   765   766   767   768   769   770   771   772   773   774   775   776   777   778   779   780   781   782   783   784   785   786   787   788   789   790   791  
687   688   689   690   691   692   693   694   695   696   697   698   699   700   701   702   703   704   705   706   707   708   709   710   711   712   713   714   715   716   717   718   719   720   721   722   723   724   725   726   727   728   729   730   731   732   733   734   735   736   737   738   739  
635   636   637   638   639   640   641   642   643   644   645   646   647   648   649   650   651   652   653   654   655   656   657   658   659   660   661   662   663   664   665   666   667   668   669   670   671   672   673   674   675   676   677   678   679   680   681   682   683   684   685   686  
583   584   585   586   587   588   589   590   591   592   593   594   595   596   597   598   599   600   601   602   603   604   605   606   607   608   609   610   611   612   613   614   615   616   617   618   619   620   621   622   623   624   625   626   627   628   629   630   631   632   633   634  
531   532   533   534   535   536   537   538   539   540   541   542   543   544   545   546   547   548   549   550   551   552   553   554   555   556   557   558   559   560   561   562   563   564   565   566   567   568   569   570   571   572   573   574   575   576   577   578   579   580   581   582  
479   480   481   482   483   484   485   486   487   488   489   490   491   492   493   494   495   496   497   498   499   500   501   502   503   504   505   506   507   508   509   510   511   512   513   514   515   516   517   518   519   520   521   522   523   524   525   526   527   528   529   530  
427   428   429   430   431   432   433   434   435   436   437   438   439   440   441   442   443   444   445   446   447   448   449   450   451   452   453   454   455   456   457   458   459   460   461   462   463   464   465   466   467   468   469   470   471   472   473   474   475   476   477   478  
374   375   376   377   378   379   380   381   382   383   384   385   386   387   388   389   390   391   392   393   394   395   396   397   398   399   400   401   402   403   404   405   406   407   408   409   410   411   412   413   414   415   416   417   418   419   420   421   422   423   424   425   426  
322   323   324   325   326   327   328   329   330   331   332   333   334   335   336   337   338   339   340   341   342   343   344   345   346   347   348   349   350   351   352   353   354   355   356   357   358   359   360   361   362   363   364   365   366   367   368   369   370   371   372   373  
264   265   266   267   268   269   270   271   272   273   274   275   276   277   278   279   280   281   282   283   284   285   286   287   288   289   290   291   292   293   294   295   296   297   298   299   300   301   302   303   304   305   306   307   308   309   310   311   312   313   314   315   316   317   318   319   320   321  
217   218   219   220   221   222   223   224   225   226   227   228   229   230   231   232   233   234   235   236   237   238   239   240   241   242   243   244   245   246   247   248   249   250   251   252   253   254   255   256   257   258   259   260   261   262   263  
176   180   181   182   183   184   185   186   187   188   189   190   191   192   193   194   195   196   197   198   199   200   201   202   203   204   205   206   207   208   209   210   211   212   213   214   215   216  
Популярдуу макалалар
Akbuura gazeta

АРЫКТОО МЕНЕН СЕМИРҮҮГӨ ТИЕШЕСИ БАР МЕТАБОЛИЗМ

№783 3-9-ноябрь, 2017-ж.


Метаболизм сөзүн диетологдор, спортчулар, фитнес-инструкторлор жана арыктоо менен келбетин сактап жүрчүлөр көп колдонот. «Адамда метаболизм жакшы болсо семирбейт, жакшы болбосо семирет» дегенди сиз да угуп жүрсөңүз керек. Анда метаболизм деген эмне? Ал организмге эмне үчүн керек? Арыктоо менен семирүүгө анын кандай тиешеси бар? Карап көрөлү.

МЕТАБОЛИЗМ ДЕГЕН ЭМНЕ?

Метаболизм – грек сөзү, бизче «айлануу», «өзгөрүү» деген маанини берет. Медицинада организмдеги зат алмашуу деп түшүндүрүлөт. Зат алмашуу – ар бир тирүү организмде жашоону камсыздоо үчүн үзгүлтүксүз жүрүп туруучу энергетикалык жана татаал химиялык процесс. Жөнөкөйлөтүп түшүндүрсөк, адамдын ичип-жегендерин организми иштеп чыгып, иштелип чыккандарын кайра өзүнө керектейт. Башкача айтканда, зат алмашуунун арты менен организм өсөт, клеткалар көбөйөт, жаракат алган жерлер айыгат, организм сырткы чөйрөгө ылайыкташып көнөт дегендей. Биз уктаганда же кыймылдабай эс алып жаткан учурда деле энергия колдонобуз. Анткени дем алабыз, жүрөгүбүз кагат, көз, боор жана башка органдар иштейт.
Кээ бир адамдарда зат алмашуу процесси жайдан жүрсө, айрымдарда тезден жүрөт. Мунун бир себепкери деп окумуштуулар генди айтышат. Эгер организмде зат алмашуу калыптагыдай жүрсө, бардык органдар менен системдер мыкты иштеп, денеде май топтолбойт. Ал эми семирүү – бул зат алмашуунун бузулгандыгы, начардыгы.

ТАМАК-АШТАН АЛГАН ЭНЕРГИЯНЫ ТОЛУК КОРОТПОСОК СЕМИРЕБИЗ

Метаболизмдин 2 категориясы бар: катаболизм жана анаболизм.
Катаболизм. Бул процесстин жүрүшүндө тамак-аштагы татаал органикалык заттар (амин кычкылдары, көмүртек, липиддер, же башкача айтканда, майлар жана нуклеин кычкылдары) жөнөкөй заттарга бөлүнүп, ажырайт. Бөлүнүп, ажыроо учурунда организмге керектүү энергияны бөлүп чыгарышат. Эгер биз тамак-аштан канча бир өлчөмдөгү энергияны алсак жана аны организмдин жаңы клеткаларын куруу жана кыймыл-аракет үчүн калтырбай сарптасак, анда биз семирбейбиз. Эгер биз калориялуу тамак жеп, аз энергия сарптасак, анда эмне болот? Анда коробой калган энергиянын канча бир бөлүгү булчуңдарда жана боордо гликоген (татаал көмүртек) түрүндө сакталат. Калгандары май клеткаларында топтолот. Ошентип семирүү жана анын арты менен түрдүү оорулар жарала баштайт.
Биз тандаган жана жеген тамак-аштын сапаты да метаболизмге таасир этет. Эгер адам дамамат фаст-фуддарды, майлуу, таттуу тамак-ашты жеп жүргөн болсо, семирүү коркунучун өстүрөт.
Анаболизм. Бул процесстин жүрүшүндө организмде жаңы ткандардын жана клеткалардын жаралышы үчүн керек болгон белок, нуклеин кычкылы, липиддер жана гормондор синтезделет (жаралат). Процесс энергияны коротуу менен жүрөт, анткени энергия организмге жаңы ткандар менен клеткаларды жаратууга мүмкүнчүлүк берет.

АКТИВДҮҮ АДАМДАРДА МЕТАБОЛИЗМ ЖАКШЫ ЖҮРӨТ

Негизги же базалык метаболизм. Мындан биздин органдардын иштөөсү көз каранды. Бул бизге билине бербеген метаболизм. Анткени дем алганыбыз, сүйлөгөнүбүз, кан тамырларда каныбыздын жүгүргөнү бизге сезиле бербейт эмеспи. Ар орган ар кандай өлчөмдөгү энергияга муктаж. Мисалы, мээге организмдеги бардык энергиянын 25 пайызы керектелет. Биздин милдет – органдар өз милдеттерин аткаруусу үчүн организмди керектүү калория менен жабдуу (тамак-аш аркылуу).
Тамак-ашты сиңирүү метаболизми. Мунун милдети – тамак-ашты аш кылуу жана сиңирүү. Процессте энергияны коротуу сиздин жеген тамак-аштан көз каранды. Мисалы, жеңил тамак-аштар бат сиңсе, калориялуу тамак-ашты сиңирүүгө, аш кылууга көп энергия, көп убакыт кетет. Жогоруда аталган 2 метаболизмге күн сайын энергиянын 80 пайызы жумшалат.
Активдүү метаболизм. Организм короткон калориянын өлчөмү адамдын жашоо образынан, психологиялык өзгөчөлүгүнөн да көз каранды. Активдүү, шашма, тынчы жок адамдар көп калория коротот. Андыктан аларда метаболизм да активдүү.
Жай жүргөн, көп кыймылдабаган адамдарда, анын ичинде кеңсе кызматкерлеринде метаболизм начар.

МЕТАБОЛИЗМГЕ ТААСИР ЭТЧҮ ФАКТОРЛОР


Калкан сымал безде оору жок болсо, зат алмашуу жакшы жүрөт.




Жаш курак. Ар 10 жыл сайын адамдын организминде зат алмашуу 10 пайызга чейин төмөндөйт. Андыктан жаш балдарга караганда жашы улууларда зат алмашуу жай.



Метаболизм чымыр денелүү, булчуңдары чыккан адамда бат жүрсө, семиз адамдарда жай жүрөт.



Тамакка табитти көзөмөлдөө. Тамакты ашыкча жебеңиз. Арыктайм деген адамдар ашыкча килограммдардан арылуу үчүн машыгуучу залга баргандан тышкары, диета кармоолору зарыл.



Жынысы. Эркектерде аялдарга караганда зат алмашуу бат жүрөт. Анткени эркектерде булчуң ткандар аялдарга салыштырмалуу көп.




МЕТАБОЛИЗМДИ КАНТИП ТЕЗДЕТҮҮГӨ БОЛОТ?

Зат алмашууну түрдүү куракта тездетсе болот. Ал үчүн төмөнкү эрежелерди сактоо керек.


СУУ ИЧҮҮ
Суу зат алмашууну тездетүүгө жардам берет. Адам бир күндө 1,5 литрден кем эмес суу ичүүсү зарыл.




ТАМАКТЫ АЗ-АЗДАН БӨЛҮП ЖЕШ

1 күндө 4-6 жолу аз-аздан тамак жеш керек. Ачка болуу зат алмашууну кечеңдетет.


ЦИТРУС, КӨК ЧАЙ...
Зат алмашууну жакшыртуучу азыктарга цитрустар, имбирь, корица, ачуу кызыл калемпир, көк чай, кофе (1 күндө 150 граммдан көп эмес), брокколи, алма, шпинат, жер-жемиштер, сулу да кирет. Андыктан буларды да көп колдонуу зарыл.



БАЛЫК, ЗЫГЫР МАЙЫ

Күнүмдүк рационго Омега-3 май кычкылы бар балыктарды (скумбрия, сельдь, лосось) жана зыгыр майын кошуңуз.



РАЦИОНУҢУЗГА БЕЛОК КОШУҢУЗ
Белок зат алмашууну күчөтөт. Анткени аны сиңирүү үчүн организм башка тамак-аштарга караганда 2 эсе көп энергия жоготот. Белоктуу азыктарга уй, кой, тоок, коён эти, семга (балык), мал боору, бадам, брынза, грек жаңгагы, сүт жана башкалар кирет.



ЭРТЕҢ МЕНЕНКИ ТАМАК
Эртең менен тамактанбаган адам зат алмашуусун тездете албайт, анткени эртең менен тамак метаболизмдин жүрүшүнө түрткү берет.



УЙКУ
Зат алмашуу жакшы болуусу үчүн күнүгө 8 сааттан аз уктабоо керек. Аз уктагандарда зат алмашуу кечеңдейт.

Канымжан Усупбекова
densooluk@super.kg


"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.

Рейтинг: Рейтинг  0 
Комментарийлер(9)
07.11.2017. 13:46 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
174
Катталган:
24-10-2015
Соӊку аракети:
17-12-2017 16:45
Жынысы:
Белгисиз
+1
Мен семире албай журом . Супер кантип семируу керек экенин да жазгылачы сураныч.
07.11.2017. 16:13 
Тайпасы:
Супермодератор
Комментарийлердин саны:
437
Катталган:
22-02-2011
Соӊку аракети:
24-09-2018 12:52
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
...
0
Uzakova.Z.A,
Саламатсызбы! Шилтеме: АРЫКМЫН. КАНТИП СЕМИРЕМ?
https://www.super.kg/article/show/40613
07.11.2017. 17:00 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
04-07-2017
Соӊку аракети:
24-09-2018 13:30
Жынысы:
Белгисиз
+3
Uzakova.Z.A,Зачем семирип мен арыктай албай жатам 59кг болчум азыр 66 кг болуп калдым уч айда.Азыр Гербалаевге барып жатам Шугур арыктам жатам.ушул эле тамактарды жейм.Супер инфо туура жазган.диета кармасан эле орто журосун.арыкда эмес семизда болбойсун.сууну ичиш керек.коп.
08.11.2017. 00:21 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
18
Катталган:
30-08-2017
Соӊку аракети:
18-09-2018 17:43
Жынысы:
Белгисиз
+4
Mikra,Гербалаев убактылуу жардам берет.Синдим бассейн,фитнес,спорт зал кылып журуп фигурасына чыгып сонун арыктады.Кечээгинде эле бир таанышым досум Гербалаев ичип жакшы арыктады эле,эми ичпей койгондон кийин эки эсе семирип кетти деп.
08.11.2017. 13:54 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
136
Катталган:
27-01-2013
Соӊку аракети:
17-09-2018 21:07
Жынысы:
Белгисиз
Калаасы:
Токтогул
+2
Sezimim...,Гербалвев деген эмне эле? Кененирек тушундуро кетсениздер.
Арыкташ керек деп коюп семирип кетип жатам кундон кунго
10.11.2017. 18:05 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
109
Катталган:
15-04-2014
Соӊку аракети:
24-09-2018 12:32
Жынысы:
Белгисиз
-1
Mikra,Гербалаевпи же Гербалайфпы?
09.11.2017. 23:17 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
1752
Катталган:
06-02-2012
Соӊку аракети:
24-09-2018 07:46
Жынысы:
Белгисиз
+2
Гербалаевге бирин барсан бирин ичип жатсан??Гербалаев эмне же ким...???ичеби жейби..же кармап коробу??
10.11.2017. 15:56 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
77
Катталган:
28-11-2011
Соӊку аракети:
24-09-2018 09:54
Жынысы:
Белгисиз
0
Гербалайф и энерджи диет дегендер жон эле акча алмай экен. Ансыз диета кылса болот экен. 10миндигин алып ичтим эле 6 кг арыктап бирок 2 айдан кийин акырын акырын кайра эде ошол веске келип калдым. Азыр эми жоноклй эде диетага башьадым
11.11.2017. 09:08 
Тайпасы:
Жаран
Комментарийлердин саны:
132
Катталган:
22-04-2017
Соӊку аракети:
24-09-2018 06:49
Жынысы:
Белгисиз
0
Гербалайв-дагы Бир чонток какчулар.андан коро азыраак жеп,кобуроок кыймылда,м умкунчулук болсо кобуроок жоо басуу керек
1
Комментарий калтыруу үчүн өз ысымыңыз менен кириңиз же каттоодон өтүңүз.
 
Бөлүмдүн статистикасы
соңку 15 мүнөт ичинде 0 колдонуучу (Катталган: 0, коноктор: 0) бул макаланы окуду:

Макалалардын саны:
21193;
 
Маалымат-маанайшат порталы
2006-2018 © SUPER.KG
Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары,
Күрөӊкеев көчөсү - 180
"Супер-Инфо" гезитинин материалдары жеке колдонууда гана уруксат.
Жалпыга таратуу "Супер-Инфо" гезитинин редакциясынын жазуу түрүндөгү уруксаты менен гана болушу мүмкүн.
Рейтинг@Mail.ru
Биз социалдык тармактарда: