Иран боюнча келишим Трамп менен Нетаньяхунун ортосундагы мамилени чыңалтты

АКШ президенти Дональд Трамп менен Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяхунун ортосундагы мамиле кайрадан чыңалуунун босогосуна келип жетти. Чет элдик маалымат булактары белгилегендей, батыш маалымат каражаттарынын жазышынча, буга АКШ менен Ирандын ортосунда даярдалып жаткан жаңы келишим себеп болууда.

Израилдин нааразычылыгы эмнеде?

Маалыматтарга караганда, Израилдин жетекчилиги Вашингтон менен Тегерандын ортосундагы алдын ала макулдашууну өлкөнүн кызыкчылыктарына каршы келет деп эсептейт. Израилдик аткаминерлердин бири бул келишимди "Израил үчүн өтө жаман" деп баалаган.

Израилдин бийлиги Ирандын өзөктүк программасы толук токтотулмайынча жана Тегеран колдогон күчтөрдүн аймактагы таасири азаймайынча коопсуздукка байланыштуу коркунучтар сакталып калат деген позицияны карманууда.

Трамп согушту токтотууга кызыкдар

Вашингтондун билдирүүсүнө ылайык, алдыдагы 60 күндүк ок атышууну токтотуу мезгилинде тараптар толук кандуу келишимдин шарттарын талкуулашат. АКШ бул сүйлөшүүлөрдө Израилдин дагы коопсуздук маселелерин эске алууга убада берүүдө.

Бирок Израилде сүйлөшүүлөрдүн мөөнөтү узартылып кетиши мүмкүн деген кооптонуу күч. Мындай шартта Израил Иранга же анын өнөктөштөрүнө каршы аскердик аракеттерди жүргүзүү мүмкүнчүлүгүнөн убактылуу ажырайт.

Нетаньяху менен Трамптын ортосундагы пикир келишпестиктер

Акыркы айларда эки лидердин ортосунда бир нече жолу пикир келишпестиктер жаралганы айтылууда. Өзгөчө Ливандагы "Хезболла" кыймылына каршы операциялар боюнча көз караштары дал келген эмес.

Reuters агенттигинин маалыматына ылайык, ушул айдын башында Трамп телефон аркылуу сүйлөшүүдө Нетаньяхудан Бейрутка сокку урбоону талап кылган. Израил башында бул талапка макул болгону менен, кийинчерээк Ливандын түштүк чет жактарына кайрадан сокку урган. Андан соң Иран Израилге ракета аткылап, кырдаал дагы курчуган.

Саясий фактор дагы маанилүү

Серепчилердин пикиринде, маселеде коопсуздук гана эмес, ички саясат дагы чоң роль ойнойт. Күзүндө Израилде шайлоо өтүшү күтүлүүдө жана сурамжылоолор Нетаньяхунун позициясы мурдагыдай күчтүү эмес экенин көрсөтүүдө.

Мындай шартта премьер-министр шайлоочуларга өзүн өлкөнүн коопсуздугун биринчи орунга койгон лидер катары көрсөтүүгө аракет кылышы мүмкүн. Ошондуктан ал АКШнын позициясына толук макул болбой, катаал саясатты улантууну көздөшү ыктымал.

Жакынкы Чыгыштагы жаңы этап башталабы?

Маалыматтар боюнча, АКШ менен Ирандын ортосундагы өз ара түшүнүшүү тууралуу меморандумга жума күнү Швейцарияда кол коюлушу мүмкүн. Ортомчу катары Пакистан катышып жатканы айтылууда.

Эгер документке кол коюлса, ал Иран менен Израилдин ортосундагы чыңалууну азайтып, Ливандагы куралдуу кагылышууларды токтотууга өбөлгө түзүшү мүмкүн. Бирок Израилдин нааразычылыгы жана Трамп менен Нетаньяхунун ортосундагы пикир айырмачылыктары бул процесстин оңой болбой турганын көрсөтүп турат.